Marketing mix – koncepcja 4P, 7P i 4C. Czym są i jak działają?
Marketing mix – 4P, 7P czy 4C – działa tylko w komplecie. Firma, która ogranicza marketing do samej promocji, może zostać ze sprawną reklamą, ale jednocześnie z trzema polami, na których prosi się o przegraną, choć wcale tak być nie musi. W ten sposób postępują firmy, w których dział marketingu pojawia się na spotkaniu zarządu dopiero wtedy, gdy trzeba odpalić nową kampanię – przy decyzjach o produkcie, cenniku czy kanałach sprzedaży nikt nie pyta go o zdanie. Marketing dostał tam jedno, i to niezbyt okazałe, krzesło gdzieś w kącie. Reszta stołu obraduje bez niego.
Jedną z przyczyn tego stanu rzeczy jest cyfryzacja. Marketing internetowy dał wreszcie policzalność – klik, koszt, konwersja, wszystko zamknięte w tabeli, wszystko „tu i teraz”. Skoro da się policzyć reklamę, promocja urosła do rangi całego marketingu, a sam dział zszedł do roli służby sprzedaży, rozliczanej z leadów i transakcji. Cała reszta tego, czym marketing być powinien, zniknęła z pola widzenia.
Właśnie dlatego trzy klasyczne koncepcje – 4P, 7P i 4C – są dziś, paradoksalnie, ciekawsze, niż mogłoby się wydawać. Rysują mapę wszystkich miejsc, w których firma spotyka rynek, a klient markę. Promocja jest na niej zaledwie jednym punktem spośród wielu, równie ważnych. Kto utożsamia marketing z reklamą, dobrowolnie rezygnuje z panowania nad resztą tej mapy. Jeżeli chcesz poukładać firmowy marketing strategicznie, zacznij od zrozumienia, jak działa skuteczny marketing mix.

Spis treści
- Czym jest marketing mix? Definicja i koncepcja
- Decyzje strategiczne - STP a 4P
- Marketing mix 4P - cztery elementy, które dotykają całej firmy
- Jakie są rozszerzone elementy marketingu mix? Koncepcja 7P w sprzedaży usług
- Czym jest marketing mix 4C? Różnica w stosunku do 4P i zwrot w stronę klienta
- 4P, 7P czy 4C - czym się różnią i którą koncepcję marketingu wybrać w praktyce?
Czym jest marketing mix? Definicja i koncepcja
Marketing mix to zestaw taktycznych przestrzeni decyzyjnych i narzędzi, za pośrednictwem których realizowana jest strategia marketingowa. Narzędzia marketingu mix pomagają przełożyć strategiczne wybory firmy na konkretne decyzje dotyczące produktu, ceny, dystrybucji i promocji. W skład klasycznego marketing mixu wchodzą:
- produkt,
- cena (price),
- dystrybucja (place),
- promocja.
Każdy z tych elementów to osobne miejsce, w którym trzeba podjąć decyzję, a marketing mix porządkuje je w jedną całość tak, żeby razem realizowały cel – dostarczały wartość odpowiadającą na potrzeby rynku docelowego, przy jednoczesnym generowaniu zysku.
Tu istotne rozróżnienie. Na poziomie strategicznym, w klasycznym kotlerowskim wydaniu, określamy segment, target oraz pozycjonowanie. To jeden poziom wyżej niż mix. Spójrz na poniższy, uproszczony przykład wyimaginowanej strategii firmy meblarskiej.
Decyzje strategiczne – STP a 4P
- Segmentacja – rynek mebli dzieli się m.in. na kupujących tanio i szybko (pierwsze mieszkanie, wynajem), kupujących meble na lata (rodziny urządzające się na dłużej) i kupujących projekt lub prestiż (wnętrza premium, architekci).
- Targeting – firma obsadza środek – rodziny w wieku 30-45 lat urządzające mieszkanie „na lata”, które nie chcą wyrzucać mebli po pięciu latach, ale nie stać ich na stolarza na wymiar.
- Pozycjonowanie – nie „tanie meble” i nie „luksus”, tylko „meble, które przetrwają dzieci, przeprowadzkę i modę” – trwałość i ponadczasowość jako wyróżnik.
Z powyższego mogą wynikać następujące przestrzenie decyzyjne w ramach tradycyjnego marketingu mix 4P:
| Element 4P | Decyzja | Jak wspieramy strategię? |
|---|---|---|
| Produkt | lite drewno zamiast płyty, klasyczne formy, 10-letnia gwarancja, możliwość dokupienia pasujących modułów za kilka lat | Każda cecha mówi o trwałości. Gwarancja i możliwość dokupienia modułów to obietnica trwałości zamieniona w konkretne elementy oferty. |
| Cena | wyraźnie wyżej niż sieciówka, wyraźnie niżej niż meble na wymiar; raty 0% rozkładające koszt | Cena potwierdza, że jest to inwestycja, a nie mebel jednorazowy. Zbyt niska cena sprawia, że pozycjonowanie trwałości traci wiarygodność. Raty zwiększają dostępność oferty dla osób, których nie stać na jednorazowy wydatek wyraźnie wyższy niż w sieciówce. |
| Dystrybucja | własne showroomy zlokalizowane w pobliżu centrów handlowych skupiających sklepy budowlane i wyposażenia wnętrz, gdzie można dotknąć drewna i usiąść + sprzedaż online z możliwością zamówienia próbników | Trwałość trzeba poczuć, a w salonie łatwiej zbudować zaufanie. Sklep internetowy eliminuje ograniczenia geograficzne, a próbki zmniejszają barierę wynikającą z braku bezpośredniego kontaktu z materiałem. |
| Promocja | zdjęcia tych samych mebli po 8 latach używania, historie rodzin, treści o tym, jak wybrać meble na dekady i tworzyć ponadczasowe wystroje wnętrz | Komunikacja sprzedaje trwałość dowodem – meblem po latach – historiami użytkowania i poradami spójnymi z pozycjonowaniem. |
Zaznaczam raz jeszcze – powyższy przykład to duże uproszczenie, które ma pomóc Ci zrozumieć, czego dotyczy marketing mix i jaki jest jego wymiar praktyczny. Funkcjonuje on na poziomie taktycznym i pomaga w przeniesieniu strategii na konkretne plany egzekucyjne.

Co istotne, elementy tej kompozycji marketingowej muszą się zazębiać, ponieważ w przeciwnym wypadku podważają pozycjonowanie. Odwołując się do przykładu: lite drewno i dziesięcioletnia gwarancja wycenione na poziomie sieciówki każą klientowi szukać haczyka, bo nikt nie wierzy, że mebel na dekady kosztuje tyle co mebel na dwa lata.
Domknijmy definicyjne kwestie tradycyjnej koncepcji 4P. Samą ideę marketing mixu rozwijał i popularyzował Neil Borden, który posługiwał się tym pojęciem już w latach 50. E. Jerome McCarthy nadał jej natomiast formę, którą znamy do dziś – w 1960 roku uporządkował marketingowe decyzje w cztery kategorie zaczynające się na P: product, price, place, promotion. Było to o tyle praktyczne, że zamiast zapamiętywać kilkanaście zmiennych manager dostawał cztery miejsca, w których powinien podejmować marketingowe decyzje. To właśnie prostota tradycyjnego modelu 4P była jednym z powodów, dla których formuła przetrwała ponad sześćdziesiąt lat i wciąż jest obecna w podręcznikach do marketingu.
Philip Kotler w „Marketingu. Wprowadzenie” opisuje marketing mix jako zestaw taktycznych narzędzi, którymi firma realizuje wcześniej obraną strategię. Każdy z tych obszarów obejmuje wiele możliwych decyzji i metod działania. Marketing mix nie ogranicza się więc wyłącznie do wyboru kanału promocji i kreacji reklamowej.
Marketing mix 4P – cztery elementy, które dotykają całej firmy
Każde z czterech P otwiera się jak wachlarz – pod pojedynczą literą kryje się kilkanaście rozstrzygnięć, a w każdym biznesie układają się one inaczej.
Produkt wydaje się pojęciem oczywistym, dopóki nie zacznie się go definiować. Bo co właściwie sprzedajemy i gdzie kończy się nasza oferta? Ile wersji i wariantów oferujemy? W ilu kategoriach? W jakiej jakości i jak tę jakość udowadniamy klientowi, który nie chce uwierzyć na słowo? Zostają jeszcze opakowanie, nazwa, gwarancja, serwis, wsparcie po sprzedaży i to „coś”, czego może nie dawać nikt inny, a przynajmniej na czym nikt inny marketingowo się nie opiera. Decyzja „produkujemy stoły” nie zamyka tematu. Wręcz przeciwnie – dopiero go otwiera.
Cena wygląda na najprostszy z czterech elementów, w końcu to tylko liczba. Złudzenie pryska, gdy trzeba ją ustalić. Wysoko czy nisko względem konkurencji, a jeśli wysoko, to czym to uzasadniamy? Czy schodzimy z ceny przy większych zamówieniach, a jeśli tak, to od jakiego progu? Czy stosujemy promocje cenowe? Na jakich zasadach i z jakiej okazji? Zostają terminy płatności, raty, rabaty dla stałych klientów, osobne stawki dla różnych kanałów. W jaki sposób cena będzie wspierać nasze pozycjonowanie? Jak ją ustalić, żeby trafić do tego segmentu klientów, na którym najbardziej nam zależy? Jak widzisz, temat ceny, wbrew pozorom, jest niezwykle skomplikowany.
Dystrybucja rozstrzyga się w pytaniu, gdzie klient może nas spotkać – fizycznie i komunikacyjnie. Sprzedajemy sami czy oddajemy część marży pośrednikom? Dajemy wyłączność jednemu dystrybutorowi czy idziemy ze sprzedażą szeroko, tracąc część kontroli nad marką? Jak szybko klient dostanie produkt i jakim kosztem? Czy produkt jest pod ręką dokładnie wtedy, kiedy budzi się u klienta potrzeba? Sprzedajemy tylko fizycznie, online czy mieszamy obie metody? Jest też druga strona tej decyzji, o której łatwo zapomnieć – miejsca, w których świadomie nas nie ma. Półka, na której leży towar, mówi o nim tyle samo co sam towar.
Promocja zbiera zwykle całą uwagę, choć jest ostatnia w kolejce. Tu mieści się wybór kanałów i tonu, podział wysiłku między budowanie marki a domykanie sprzedaży, PR, content marketing, widoczność w wyszukiwarce, obecność w social mediach, materiały dla handlowców i wydarzenia. To tylko część możliwych działań marketingowych mieszczących się w obszarze promocji. Przykłady jej składowych można mnożyć. To właśnie ten jeden element większość firm bierze za cały marketing – a takie zawężenie, jak już wiemy, jest błędem.

Zsumuj te rozstrzygnięcia, a wyjdzie ich kilkadziesiąt, i to w wersji light. Teraz najważniejsze – przyjrzyj się, kto je podejmuje w Twojej firmie. Produkt kształtują R&D i produkcja, cenę – finanse i sprzedaż, dystrybucję – operacje. Marketing samodzielnie trzyma zwykle jedno pole z czterech, promocję – ulegając i tak ciągłym naciskom, bo wszyscy na marketingu się przecież znają – a pozostałe trzy toczą się bez niego, mimo że wszystkie razem decydują o tym, jak rynek widzi markę. To dlatego marketing mix dotyka całej firmy.
Jakie są rozszerzone elementy marketingu mix? Koncepcja 7P w sprzedaży usług
4P powstały w czasach, gdy marketing zajmował się głównie przedmiotami – czymś, co można wziąć do ręki, obejrzeć przed zakupem i postawić na sklepowej półce. Do takiego świata formuła 4P pasuje bez większych zgrzytów – mamy towar, jego cenę, miejsce, w którym się go kupuje, i reklamę, która go promuje. Schody zaczynają się wtedy, gdy przedmiotem sprzedaży przestaje być rzecz, a staje się coś niematerialnego – usługa.
Ma ona naturę, której klasyczne 4P nie zawsze opisują równie intuicyjnie. Nie da się jej dotknąć ani obejrzeć przed zakupem, więc klient płaci właściwie za obietnicę. Usługa powstaje dopiero w chwili, gdy z niej korzystamy, i to często przy naszym udziale. Za każdym razem może wypaść nieco inaczej, bo stoi za nią człowiek ze swoim nastrojem i formą, a nie taśma produkcyjna. Co więcej, rezultat usługi zależy również od samego klienta i warunków, w których jest realizowana. Model skrojony pod fizyczny towar okazał się tu dla wielu marketerów za ciasny.
Zauważyli to Bernard Booms i Mary Jo Bitner, którzy w 1981 roku, w pracy „Marketing Strategies and Organization Structures for Service Firms”, rozszerzyli klasyczny marketing mix o kolejne trzy elementy. Tak powstała koncepcja 7P, określana również jako marketing mix 7P. W praktyce marketing 7P zachowuje cztery wcześniejsze obszary i dodaje trzy szczególnie istotne w usługach: ludzi, procesy i świadectwo materialne.

W usłudze to zwykle właśnie ludzie są tym, co klient naprawdę kupuje. Za doradcą, lekarzem czy konsultantem stoją kompetencje, sposób prowadzenia rozmowy i zaufanie, które potrafią wzbudzić. Wystarczy zmienić osobę po drugiej stronie biurka, a ta sama w teorii usługa staje się czymś zupełnie innym. W firmie, która sprzedaje usługi, decyzje dotyczące rekrutacji i rozwoju zespołu mają więc także wymiar marketingowy, nawet jeśli organizacyjnie pozostają domeną HR.
Procesy to droga, którą klient przebywa od pierwszego kontaktu aż po zakończenie współpracy – sposób umawiania spotkania, przebieg obsługi, reakcja na potknięcia, to, co dzieje się już po wykonaniu usługi. Oceniana jest cała ta droga, a nie wyłącznie jej efekt końcowy. Sprawnie poprowadzony proces może złagodzić rozczarowanie nieidealnym rezultatem, podczas gdy chaotyczna obsługa potrafi zepsuć wrażenie nawet po dobrze wykonanej pracy.
Świadectwo materialne to wszystkie namacalne sygnały, po których klient ocenia usługę, zanim jeszcze zdąży jej doświadczyć. Składają się na nie wygląd biura i strony, sposób przygotowania oferty, referencje, certyfikaty, a nawet staranność dokumentu, który klient dostaje do podpisu. Skoro samej usługi nie można obejrzeć, człowiek szuka fizycznych poszlak, dzięki którym zdobywa pewność, że powierza sprawę właściwym rękom.
Prześledźmy to na przykładzie usługi B2B, która dziś budzi wiele emocji – wdrożenia sztucznej inteligencji w firmie. Załóżmy następujące pozycjonowanie: partner, który pomaga średniej firmie usprawniać procesy z wykorzystaniem AI i chce doprowadzić do tego, aby pierwsze efekty zmian były widoczne już po miesiącu od wdrożenia. Ludzkie, dopasowane do realiów firmy wdrożenie, a nie technologiczny skok w nieznane.
| Element 7P | Decyzja | Dlaczego tak? |
|---|---|---|
| Produkt (usługa) | audyt danych i procesów, pilotaż na jednym procesie, następnie skalowanie | Firmy przepalają budżety, kupując narzędzie bez przygotowania; wartość rodzi się z uporządkowania. |
| Cena | rozliczenie za etapy projektu, z jasnym progiem wejścia | Klient boi się otwartego kosztu przy niepewnej technologii; podział na etapy oswaja ryzyko. |
| Dystrybucja | sprzedaż bezpośrednia, eventy biznesowe i system poleceń zamiast kampanii zasięgowych | Decyzję o tak wrażliwym projekcie podejmuje się na podstawie zaufania do konkretnej osoby, nie reklamy w internecie. |
| Promocja | konkretne wdrożenia z liczbami, treści rozwiewające obawy przed AI | Rynek jest przegrzany obietnicami; dowód i trzeźwość sprzedają lepiej niż kolejne hasło o rewolucji. |
| Ludzie | wdrożeniowcy, którzy rozumieją i technologię, i realia firmy | Klient odróżnia kogoś, kto zna jego branżę, od sprzedawcy modnego rozwiązania; na tym opiera się całe zaufanie. |
| Procesy | stały opiekun, przewidywalne etapy, raport po każdej fazie | Przy technologii, której klient do końca nie rozumie, poczucie kontroli jest równie ważne co sam wynik. |
| Świadectwo materialne | czytelna dokumentacja, wyniki pilotażu na piśmie, referencje z nazwiskami | Niematerialny efekt trzeba pokazać w namacalnej formie, żeby zarząd uwierzył w niego przed podpisem. |
Te siedem elementów rządzi się tą samą zasadą co wcześniejsze cztery – muszą mówić jednym głosem. Wdrożeniowiec rozumiejący branżę i rozliczenie rozbite na etapy niosą tę samą obietnicę: prowadzimy klienta bezpiecznie przez trudny projekt. Wystarczyłby w tym zestawie sprzedawca obiecujący cud za ryczałt z góry, a zaufanie, na którym opiera się cała usługa, rozsypałoby się w jednej chwili.
Czym jest marketing mix 4C? Różnica w stosunku do 4P i zwrot w stronę klienta
W 1990 roku Robert Lauterborn postawił 4P zarzut, który do dziś nie stępiał. Model, owszem, porządkuje decyzje, ale opisuje je z perspektywy firmy, która ma coś do sprzedania. Marketing mix 4C odwraca tę perspektywę i każe spojrzeć na te same decyzje oczami kupującego. Firma myśli „nasz produkt”, konsument myśli „mój problem”. Firma ustala cenę, on liczy, ile naprawdę będzie go to wszystko kosztować. W praktyce mix 4C można więc potraktować jak spojrzenie na klasyczne 4P z drugiej strony stołu.
Zacznijmy od produktu, który u Lauterborna staje się potrzebą klienta – customer needs and wants. Nikt nie pożąda wiertarki dla niej samej. Klient chce otworu w ścianie, a tak naprawdę półki, która na tym otworze zawiśnie, i porządku, który na tej półce zapanuje. Kiedy to do nas dotrze, zmienia się pierwsze pytanie, jakie zadajemy o własną ofertę. Zamiast „jak ulepszyć nasz produkt” pytamy „jaką pracę klient chce wykonać i czy my mu w niej realnie pomagamy”. Zanim zaczniesz ulepszać produkt lub usługę, warto najpierw zapytać, jaki problem klient rzeczywiście próbuje dzięki nim rozwiązać. Bywa, że odpowiedź boli, bo wychodzi na jaw, że latami cyzelowaliśmy funkcje, na których nikomu nie zależało.

Cena, oglądana od strony klienta, pęcznieje w koszt całkowity – cost to the customer. Kwota na paragonie jest tu dopiero początkiem rachunku. Do niej klient dolicza czas stracony na poszukiwania i zakup, wysiłek włożony we wdrożenie, cenę ewentualnej pomyłki, wreszcie to wszystko, z czego rezygnuje, wybierając akurat nas. Dlatego tańsza oferta, która pochłania tydzień na naukę obsługi, potrafi w ostatecznym rozrachunku wyjść drożej niż pozornie kosztowniejsza, działająca od pierwszej chwili. Firma widzi swoją cenę. Klient widzi cały rachunek.
Dystrybucja przeobraża się w wygodę – convenience. Nie pytamy już, gdzie ustawić towar, tylko jak niewielkim wysiłkiem klient może go zdobyć. Znaczenie ma każdy próg na jego drodze – liczba kliknięć, długość formularza, to, czy da się kupić dokładnie wtedy, gdy budzi się potrzeba, czy trzeba z tym dotrwać do poniedziałku. Kanał wyśmienicie wygodny dla firmy bywa mordęgą dla kupującego. A każde utrudnienie to furtka, przez którą część klientów po cichu wychodzi.
Promocja dojrzewa wreszcie do komunikacji – communication. Różnica sięga sedna: promocja mówi do klienta, komunikacja rozmawia z nim. Firma nadająca w jedną stronę traktuje odbiorcę jak tarczę, w którą trzeba celnie trafić przekazem. Komunikacja przyznaje drugiej stronie głos – klient pyta, odpowiada, poleca, bywa, że publicznie się stawia. W świecie, w którym każdy może ocenić markę na oczach tysięcy innych, reklamowy monolog brzmi coraz bardziej głucho.
Najłatwiej uchwycić tę zmianę, kładąc oba modele obok siebie. To ten sam obszar decyzji, opowiedziany raz językiem firmy, raz językiem klienta.
| Element 4P (firma) | Odpowiednik 4C (klient) | Co wnosi zmiana perspektywy? |
|---|---|---|
| Produkt – co wytwarzamy i sprzedajemy | Potrzeba klienta – jaki problem naprawdę rozwiązujemy | Punktem wyjścia przestaje być nasza oferta, a staje się zadanie, które klient chce wykonać. |
| Cena – ile chcemy dostać | Koszt całkowity – ile klienta kosztuje wybór naszej oferty | Do rachunku wchodzą czas, wysiłek i ryzyko, obok samej kwoty transakcji. |
| Dystrybucja – gdzie produkt jest dostępny (fizycznie i mentalnie) | Wygoda – jak łatwo klient może kupić | Miarą przestaje być nasz zasięg, a liczba przeszkód, które klient musi pokonać. |
| Promocja – co chcemy zakomunikować | Komunikacja – rozmowa, a nie monolog | Przekaz w jedną stronę ustępuje wymianie, w której słuchamy i mówimy. |
Nie daj się jednak zwieść pozornej wyższości nowszego modelu. 4C nie musi unieważniać 4P i nie trzeba go traktować jak wersji, którą wypada podstawić w miejsce poprzedniej niczym nowszy telefon. W praktyce można patrzeć na nie jak na tę samą mapę obejrzaną z drugiej strony stołu. Dojrzała firma trzyma przed oczami oba spojrzenia naraz – własne, żeby wiedzieć, czym dysponuje i ile ją to kosztuje, oraz klienta, żeby sprawdzić, czy cokolwiek z tego ktoś po drugiej stronie zechce kupić. Jedno bez drugiego jest połową obrazu.
4P, 7P czy 4C – czym się różnią i którą koncepcję marketingu wybrać w praktyce?
Nie ma jednej słusznej odpowiedzi, a kto próbuje Ci ją sprzedać, ten kłamie. 4P jest najbardziej uniwersalnym punktem wyjścia. W usługach warto dodatkowo przyjrzeć się trzem obszarom podkreślanym przez 7P – ludziom, procesom i świadectwu materialnemu. 4C z kolei daje perspektywę, której nie wolno pomijać, bo o przewadze na rynku zawsze rozstrzyga również to, jak dobrze rozumiesz drugą stronę transakcji. Dojrzałe firmy nie muszą więc stawiać jednego modelu przeciw drugiemu. Mogą sięgać po nie razem, mieszać je i dodawać nowe elementy w zależności od środowiska, w którym funkcjonują.
W praktyce najlepiej zacząć od 4P. To fundament, a nie zakurzony zabytek, który wypada odnotować z kronikarskiego obowiązku. Właśnie dzięki swojej prostocie cztery P pozostają świetnym szkieletem, na którym można uczyć się myślenia o marketingu jako całości. Kiedy dostrzeżesz, jak produkt wchodzi w relację z ceną, cena z dostępnością, a wszystkie elementy razem z komunikacją, łapiesz solidny grunt pod nogami. Dopiero na nim można budować dalej. Bez niego każdy nowy model jest co najwyżej garścią liter, którymi przykrywasz podstawowe braki.
Mając te podstawy, możesz dokładać i przestawiać. Wchodzisz w usługi – dobierz ludzi, procesy i świadectwo materialne. Chcesz sprawdzić, czy Twoja oferta broni się w oczach kupującego – 4C odwraca perspektywę na tę, w której lepiej zrozumiesz klienta. Przerabiaj te ramy, dopasowuj do własnej branży, twórz swoje odmiany. Jeden warunek pozostaje nienaruszalny – gdy już wybierzesz, bądź konsekwentny i działaj w służbie strategii, a nie dla samej satysfakcji przestawiania klocków.

Dokładnie tak postąpili autorzy jednej z najgłośniejszych nowszych propozycji. W 2013 roku na łamach „Harvard Business Review”, w tekście „Rethinking the 4 P’s”, Richard Ettenson, Eduardo Conrado i Jonathan Knowles przedstawili model S.A.V.E. Był on odpowiedzią na przypadłość marketingu B2B, w którym cztery P potrafią spychać zespoły w rozmowę o własnym produkcie akurat wtedy, gdy klient chce rozmawiać o swoim kłopocie.
Miejsce produktu zajmuje w tym ujęciu rozwiązanie – solution – które opisuje się przez problem zdejmowany klientowi z barków, a nie przez katalog funkcji i technicznych przewag. Dystrybucja zmienia się w dostęp – access – czyli obecność na każdym etapie: od chwili, gdy klient dopiero rozpoznaje potrzebę, przez zakup, aż po wdrożenie i codzienne korzystanie. Cena ustępuje wartości – value – rozumianej jako pożytek zestawiony z tym, co klient naprawdę poświęca. Promocja ewoluuje w edukację – education – nie wpychamy produktu, tylko edukujemy rynek zależnie od etapu decyzji, na którym znajduje się potencjalny klient.
SAVE szczególnie naturalnie pasuje do B2B – w tym np. do SaaS, przemysłu czy usług eksperckich – wszędzie tam, gdzie zakup poprzedza długa narada, a wartość odkrywana jest dopiero z czasem. Słabnie natomiast tam, gdzie kupuje się szybko, tanio i pod wpływem chwili.
Uczciwość każe jednak dodać, że nie wszyscy przyklaskują mnożeniu kolejnych modeli. Mark Ritson, jeden z najbardziej cierpkich głosów współczesnego marketingu, od lat broni klasycznego 4P i przekonuje, że problem nie leży w samym rusztowaniu modelu. Zmieniają się przede wszystkim decyzje, narzędzia i taktyki wykorzystywane w obrębie każdego P.
Co ciekawe, sam Ritson traktuje SAVE życzliwiej niż wiele innych prób „naprawiania” marketing mixu. Nie dlatego, że uważa ten model za następcę 4P, lecz dlatego, że można patrzeć na niego jako na dodatkową soczewkę, przez którą klasyczny marketing mix staje się bardziej użyteczny w określonych warunkach B2B.
Co z tego wynika dla Ciebie? Tyle, że spór o liczbę liter i ich nazwy schodzi na dalszy plan wobec sprawy o wiele poważniejszej. Każdy z tych mixów marketingowych, niezależnie od tego, ile liter ma w nazwie, zaznacza jedno – firma wchodzi w interakcję z rynkiem w wielu miejscach naraz, a marketing jest zestawem narzędzi decyzyjnych, które te miejsca wiążą i przekładają strategię na codzienne działanie. Produkt, cena, dostępność, obsługa, komunikacja – w każdym z tych miejsc zapada decyzja marketingowa.
Tak wracamy do punktu, z którego wyszliśmy. Najcięższy błąd nie polega na wyborze niewłaściwego modelu, tylko na zepchnięciu marketingu do roli działu od reklam i przybudówki sprzedaży. Wtedy trzy z czterech pól zostają marketingowo niezaopiekowane – mają wymiar jedynie operacyjny, co ogranicza rozwój. Marketing mix w każdym swoim wariancie sięga w głąb całej firmy. Odbierając marketingowi głos w sprawach innych niż promocja, oddajesz walkowerem większość tego, co przesądza o Twoim miejscu na rynku.
Bibliografia
- Armstrong, G., Kotler, P. (2012). Marketing: wprowadzenie (tłum. D. Wąsik). Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
- Borden, N. H. (1964). The Concept of the Marketing Mix. Journal of Advertising Research, 4(2), 2–7.
- McCarthy, E. J. (1960). Basic Marketing: A Managerial Approach. Homewood, IL: Richard D. Irwin.
- Lauterborn, R. F. (1990). New Marketing Litany: Four Ps Passé: C-Words Take Over. Advertising Age, 61(41), 26.
- Booms, B. H., Bitner, M. J. (1981). Marketing Strategies and Organization Structures for Service Firms. W: J. H. Donnelly, W. R. George (red.), Marketing of Services (s. 47–51). Chicago: American Marketing Association.
- Rafiq, M., Ahmed, P. K. (1995). Using the 7Ps as a Generic Marketing Mix: An Exploratory Survey of UK and European Marketing Academics. Marketing Intelligence & Planning, 13(9), 4–15. https://doi.org/10.1108/02634509510097793
- Constantinides, E. (2006). The Marketing Mix Revisited: Towards the 21st Century Marketing. Journal of Marketing Management, 22(3–4), 407–438. https://doi.org/10.1362/026725706776861190
- Ettenson, R., Conrado, E., Knowles, J. (2013). Rethinking the 4 P’s. Harvard Business Review, 91(1), 26–27.
- Ritson, M. (2021). Attempts to Update the Four Ps Are Embarrassing – They’ve Endured for a Reason. Marketing Week, 3 March 2021.